A crowd on deckThe watercolor pictured here painted by Jacob Spin in 1850 of two Dutch barques approaching Manila on March 31, 1849 comes up for sale at an Indonesian art auction at the Venduehuis in The Hague on November 18, 2020 [1]. It has been around in the art market for some time, having been sold at Christies in 2011 [2]. From a marine painting point of view the work is of modest quality and interest, although taken as a whole the hundreds of ship paintings made by Jacob Spin of Amsterdam, a sailor turned artist, are a wonderful encyclopedia of global trade and the maritime history of the Netherlands in the early 19th century. A recently established foundation seems to be patiently working on a complete catalogue of his work [3]. Rotterdam barques Reijerwaard and Gouverneur Generaal Rochussen, commanded by captains Wierikx and Rijken, arriving in Manila in the Philippines with over 300 Spanish deportees of the 1848 uprisings. Watercolor by Jacob Spin (1850). What captured our interest however, is the presence on deck of an unusual Delacroixian crowd of people, which made us…

Noten
  1. ‘Lot 1,’ Venduehuis, Indonesian Art Sale, 18 November 2020[]
  2. ‘Lot 52,’ Christies Amsterdam, 20 September 2011[]
  3. www.jacobspin.nl[]

Het is altijd leuk Zeeland te ontvangen, vooral na een op Walcheren doorgebrachte zomer. Het tijdschrift wordt uitgegeven door een provinciaal en koninklijk genootschap voor wetenschappen en met enige regelmaat slipt de beeldende kunst met de natuurwetenschappen mee het blad binnen. In het september nummer is dat in een artikel van genootschapslid Jim van der Meer Mohr die probeerde het leven en oeuvre van de onbekend gebleven laat 18e eeuwse kunstschilder Jan Baptista van Aerde in beeld te brengen en daarvan verslag doet. [1]. De auteur achterhaalde zes werken van de kunstenaar: een drietal portretten en een schoorsteenstuk geschilderd in de buurt van het Zeeuwse Goes, een altaarstuk voor de rooms-katholieke kerk van Weert en een portret van een priester of pastoor in Amsterdam [2]. Ook vond hij in een databank van een veilinghuis nog genoemd een voorstelling van een ‘naaister.’ In het archief van de gemeente…

Noten
  1. Jim van der Meer Mohr,  ‘Jan Baptista van Aerde (ca. 1738-1812), een vrij onbekende kunstenaar die in de 18e eeuw ook enkele werken in Zeeland heeft gemaakt,’ in Zeeland, Jaargang 28, nummer 3, september 2019 (p. 100-105).[]
  2. Zie bijvoorbeeld het schoorsteenstuk uit 1766 in de beeldbank van het RKD: RKD Images, opgehaald 11 spetember 2019[]
Kleinkinden Van den Bergh in Domburg

Foto uit 1920 van tien van de elf kleinkinderen van F.A.L. van den Bergh en C.C. Zegers Veeckens.

De foto kwam deze week in Domburg op tafel in de eetkamer van Carmen Sylva. ‘Wie is nou wie,’ vroegen een achterneef en -nicht, beide nazaten van de eerste jongen in de rij kleinkinderen op de foto. Dat is bijna honderd jaar later soms lastig vast te stellen, maar gelukkig schreef mijn grootmoeder Mats Molkenboer, op de foto nummer vier van links, bij andere foto’s gemaakt in en rond het huis van haar grootouders de namen van haar neven en nichten. Bestudering van die foto’s en vervolgens van websites met historische informatie, zoals het digitale krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek, waarin overlijdens- en geboorte advertenties zijn op te roepen, gaf in een paar uurtjes een vrij volledig beeld van de identiteit van de kinderen op de foto. Het zijn – op een elfde nakomeling na, die in 1920 nog geboren moest worden – alle kleinkinderen van het echtpaar F.A.L. (Dolf) van den Bergh (1848-1932) en C.C. (Charlotte) Zegers Veeckens (1850-1923). Hij was in Tilburg eigenaar van de wollenstoffenfabriek Van den Bergh & Krabbendam, later een N.V. met de naam ‘Beka,’ en kocht, de badplaats al bezoekend vanaf 1893, in 1909 de bovenop het Domburgse duin gelegen villa Carmen Sylva. In…

Zeehond met boxer te Domburg

Zeehond voor Carmen Sylva met de boxer van Dolf Molkenboer, Domburg, rond 1953.

De fotootjes, ze zijn maar klein, stonden jaren in een geïmproviseerd lijstje op een oude piano. Hoofdpersoon is een jonge zeehond, die zich op het strand zonder moeder als ‘huiler’ te vondeling had gelegd en door de badgast Leendert Pot werd geadopteerd en vanuit het huis Carmen Sylva enkele weken lang meermaal daags naar zee gedragen. Met een schare kinderen achter zich aan, als de rattenvanger van Hamelen, zo wordt gezegd, ging het in optocht naar zee, waar het jonge beest vanuit de armen van Pot een eindje mocht zwemmen, maar in die armen steeds vrijwillig weer terugkwam. Op het duin sliep hij in een kamer met uitzicht op het dorp en werd in de wastafel gewassen. En overdag tussen het zwemmen door luierde de zwemhond op het terras wat met zijn verre neef, de boxer van Dolf Molkenboer – die later werd opgevolgd door de boxer Bruno – en werd daar gevoed met melk of soms misschien met goede haring van ‘t Groentje. Op de foto’s zijn de zwagers Dolf Molkenboer en Leendert Pot in de weer met het soort werkzaamheden, dat tegenwoordig georganiseerd in Pieterburen plaatsvindt. De bestemming van deze zeehond werd echter na weken zoeken de tuin…

Een moment dacht ik dat het de originele tekening was, maar dat is niet zo. Met mijn bril op valt iets van een structuur in de lijnen te ontdekken, die een vorm van druk verraadt. Ik kocht dit portretje van Jan Toorop op een online veiling (1) en vroeg me af wie de kunstenaar M.G. Endres O.S.D. was en waarvoor de tekening in druk verscheen. Dat zit zo, las ik in twee oude bladen, die de inhoud van andere tijdschriften aanstipten (2, 3). Zuster Endres was een geestelijke en haar tekening verscheen in het nummer van 26 april 1924 van het religieuze tijdschrift voor de jeugd Opgang, dat aan de architecturale en beeldhouwende kunsten was gewijd. De toevoeging O.S.D. aan haar naam was, volgens het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven in Sint Agatha – ik had van het plaatsje nog niet gehoord, maar het ligt in de gemeente Cuijk in Brabant – tot de jaren 70 een afkorting waarmee kloosterzusters aangaven dat zij dominicanessen waren (4). De afkorting staat voor ‘Ordo Sancti Dominici’ ofwel de orde van de heilige Dominicus, tegenwoordig de Orde der Predikheren genaamd en afgekort O.P. naar de versie in het Latijn: Ordo Praedicatorum (5). Van de creatieve zuster Endres kon ik…

Hij wordt op Walcheren soms in herinnering gebracht als “de Eau de Cologne magnaat Aldenbrück von Brühl.” Gisteren nog door een belgische reisbegeleider die met luidspreker zelfs een groep oude dames in het frans vertelde dat Aldenbrück als eerste badgast in Domburg een huis op het duin liet bouwen. Gewoon Franz Aldenbrück was zijn naam en hij woonde – ten onrechte noemt men hem daarom in Nederlandse geschriften wel “von” (1) – in het plaatsje Brühl bij Keulen (2). Daar had hij kennelijk met succes iets te maken met een onderneming in reukwater, maar omdat heel de wereld “eau de cologne” produceert, had ik om een uitgebreider verhaal over Aldenbrück nooit zoveel gemaald. Totdat vorige week iemand geboren in Noordrijn-Westfalen mij vroeg of de bouwheer van zowel Carmen Sylva als de niet meer bestaande villa Marie iets te maken heeft gehad met een familie die eau de cologne zou hebben uitgevonden en beroemd gemaakt. Niet slechts een familie was dat, maar een heuse dynastie van italiaanse parfumeurs met de naam Farina, van wie er één, op advies van een oom in nota bene Maastricht, zich in de achttiende eeuw in de stad Keulen heeft gevestigd. De nazaten van een neefje verkopen…