Zeehond met boxer te Domburg

Zeehond voor Carmen Sylva met de boxer van Dolf Molkenboer, Domburg, rond 1953.

De fotootjes, ze zijn maar klein, stonden jaren in een geïmproviseerd lijstje op een oude piano. Hoofdpersoon is een jonge zeehond, die zich op het strand zonder moeder als ‘huiler’ te vondeling had gelegd en door de badgast Leendert Pot werd geadopteerd en vanuit het huis Carmen Sylva enkele weken lang meermaal daags naar zee gedragen. Met een schare kinderen achter zich aan, als de rattenvanger van Hamelen, zo wordt gezegd, ging het in optocht naar zee, waar het jonge beest vanuit de armen van Pot een eindje mocht zwemmen, maar in die armen steeds vrijwillig weer terugkwam. Op het duin sliep hij in een kamer met uitzicht op het dorp en werd in de wastafel gewassen. En overdag tussen het zwemmen door luierde de zwemhond op het terras wat met zijn verre neef, de boxer van Dolf Molkenboer – die later werd opgevolgd door de boxer Bruno – en werd daar gevoed met melk of soms misschien met goede haring van ‘t Groentje. Op de foto’s zijn de zwagers Dolf Molkenboer en Leendert Pot in de weer met het soort werkzaamheden, dat tegenwoordig georganiseerd in Pieterburen plaatsvindt. De bestemming van deze zeehond werd echter na weken zoeken de tuin…

Een moment dacht ik dat het de originele tekening was, maar dat is niet zo. Met mijn bril op valt iets van een structuur in de lijnen te ontdekken, die een vorm van druk verraadt. Ik kocht dit portretje van Jan Toorop op een online veiling (1) en vroeg me af wie de kunstenaar M.G. Endres O.S.D. was en waarvoor de tekening in druk verscheen. Dat zit zo, las ik in twee oude bladen, die de inhoud van andere tijdschriften aanstipten (2, 3). Zuster Endres was een geestelijke en haar tekening verscheen in het nummer van 26 april 1924 van het religieuze tijdschrift voor de jeugd Opgang, dat aan de architecturale en beeldhouwende kunsten was gewijd. De toevoeging O.S.D. aan haar naam was, volgens het Erfgoedcentrum Nederlands Kloosterleven in Sint Agatha – ik had van het plaatsje nog niet gehoord, maar het ligt in de gemeente Cuijk in Brabant – tot de jaren 70 een afkorting waarmee kloosterzusters aangaven dat zij dominicanessen waren (4). De afkorting staat voor ‘Ordo Sancti Dominici’ ofwel de orde van de heilige Dominicus, tegenwoordig de Orde der Predikheren genaamd en afgekort O.P. naar de versie in het Latijn: Ordo Praedicatorum (5). Van de creatieve zuster Endres kon ik…

Hij wordt op Walcheren soms in herinnering gebracht als “de Eau de Cologne magnaat Aldenbrück von Brühl.” Gisteren nog door een belgische reisbegeleider die met luidspreker zelfs een groep oude dames in het frans vertelde dat Aldenbrück als eerste badgast in Domburg een huis op het duin liet bouwen. Gewoon Franz Aldenbrück was zijn naam en hij woonde – ten onrechte noemt men hem daarom in Nederlandse geschriften wel “von” (1) – in het plaatsje Brühl bij Keulen (2). Daar had hij kennelijk met succes iets te maken met een onderneming in reukwater, maar omdat heel de wereld “eau de cologne” produceert, had ik om een uitgebreider verhaal over Aldenbrück nooit zoveel gemaald. Totdat vorige week iemand geboren in Noordrijn-Westfalen mij vroeg of de bouwheer van zowel Carmen Sylva als de niet meer bestaande villa Marie iets te maken heeft gehad met een familie die eau de cologne zou hebben uitgevonden en beroemd gemaakt. Niet slechts een familie was dat, maar een heuse dynastie van italiaanse parfumeurs met de naam Farina, van wie er één, op advies van een oom in nota bene Maastricht, zich in de achttiende eeuw in de stad Keulen heeft gevestigd. De nazaten van een neefje verkopen…